Υπερπροστασία και οι επιπτώσεις της στην ενήλικη ζωή
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΙΔΕΕΣ ΧΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ

Υπερπροστασία και οι επιπτώσεις της στην ενήλικη ζωή

July 19, 2021

author:

Parenting.gr

Υπερπροστασία και οι επιπτώσεις της στην ενήλικη ζωή

Ανάγνωση σε 3′

Είναι λογικό να θέλουμε να προστατέψουμε παιδιά μας από κάθε κίνδυνο. Μερικές φορές όμως το παρακάνουμε. Όσο και αν οι προθέσεις μας είναι καλές, δε μπορούμε να προστατέψουμε τα παιδιά μας από τη ζωή. Ούτε θα έπρεπε να το επιθυμούμε αυτό. Έχουμε υποχρέωση να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά μας να αντιμετωπίζουν με θάρρος τη ζωή και τις προκλήσεις της.

Καμιά φορά, μπορεί η βοήθεια που τους προσφέρουμε να μάς κάνει εμάς να νιώθουμε πιο ικανοί και σπουδαίοι. Ή μπορεί η έλλειψη εμπιστοσύνης στα παιδιά μας ότι δεν μπορούν  να τα καταφέρουν μόνα τους, να οφείλεται στο ότι εμείς οι ίδιοι δεν έχουμε μεγάλη εμπιστοσύνη στις δικές μας ικανότητες, οπότε πώς θα μπορούσε να τα καταφέρει ένα παιδί;

Όποιος και να είναι ο λόγος που υπερπροστατεύουμε τα παιδιά μας, δυστυχώς, η υπερβολική προστασία έχει σοβαρές επιπτώσεις που εκτείνονται και στην ενήλικη ζωή.

Χαμηλή αυτοπεποίθηση

Η υπερπροστασία είναι αποθαρρυντική για τα παιδιά. Είναι σαν να τους λέμε ότι μόνα τους δε μπορούν να τα καταφέρουν, και χρειάζονται εμάς για το κάθετί. Τα κάνει αβοήθητα και εξαρτημένα. Μαθαίνουν να βασίζονται σε εμάς και αργότερα σε άλλους αντί για τον ίδιο τους το εαυτό.

Η οχύρωση των παιδιών μας έτσι ώστε να μην τα επηρεάσει ένα πρόβλημα, τους στερεί το δικαίωμα να βρουν τρόπο να το αντιμετωπίσουν.

Η μεγαλύτερη ενθάρρυνση, είναι η αναγνώριση στο παιδί μας ότι μπορεί να αντιμετωπίσει οτιδήποτε. Στον αντίποδα, ένα παιδί που έχει μάθει να βασίζεται πάντα στη βοήθεια και στις οδηγίες μας, δεν αναπτύσσει μία υγιή αυτοπεποίθηση και πίστη ότι μπορεί να πετύχει [1].

Φόβος, αποστροφή στο ρίσκο

Τον φόβο που μάς κάνει να γινόμαστε υπερπροστατευτικοί, τον αποκτούν και τα παιδιά μεγαλώνοντας. Εξάλλου, για να φοβόμαστε τόσο πολύ μην πάθουν κάτι, μάλλον οι κίνδυνοι εκεί έξω είναι πολύ μεγάλοι, αυτό τουλάχιστον το συμπέρασμα βγάζει ένα παιδί.

Και ο φόβος μάς σταματάει από το να δοκιμάσουμε κάτι καινούριο, να εκτεθούμε, να ρισκάρουμε. Τα παιδιά που μεγαλώνουν υπερπροστατευτικά, μπορεί να αναπτύξουν μία αποστροφή στο ρίσκο και να μην εμπλέκονται καθόλου σε δραστηριότητες στις οποίες θεωρούν ότι δεν θα τα καταφέρουν. Σε βάθος χρόνου, μία τέτοια στάση ζωής μπορεί να τα αποτρέψει από το να αναλάβουν ηγετικούς ρόλους και να γίνουν ενεργοί πολίτες [2].  

Η επιτυχία και η ευτυχία δεν εξαρτώνται από την εξάλειψη του κινδύνου, αλλά από τη σωστή διαχείριση του κινδύνου.

Έλλειψη δεξιοτήτων

Έρευνες που έχουν γίνει σε φοιτητές [2] δείχνουν σημαντικά προβλήματα έλλειψης δεξιοτήτων για να αντιμετωπίσουν ποικίλες καταστάσεις. Έχοντας μεγαλώσει υπερπροστατευτικά, τα παιδιά γίνονται λιγότερο εξοπλισμένα για να αντιμετωπίσουν τις απαιτήσεις της ενήλικης ζωής. Ένα παράδειγμα είναι οι κοινωνικές δεξιότητες που ένα παιδί αναπτύσσει στις συναναστροφές του με άλλα παιδιά στο ελεύθερο παιχνίδι [3]. Ή το εμπόδιο που βάζει η υπερπροστασία στην ομαλή εκδήλωση της παιδικής περιέργειας.

Ψυχολογικές διαταραχές

Έρευνες όμως έχουν δείξει ότι η υπερπροστασία οδηγεί και σε υψηλότερο κίνδυνο για κάποιες ψυχολογικές διαταραχές, όπως είναι το χρόνιο άγχος [2]. Ένα παιδί που δεν του επιτρέπεται να αναλάβει κινδύνους ή να κάνει τις δικές του επιλογές είναι υποχρεωμένο να μαστίζεται από το άγχος όταν πρέπει να αντιμετωπίσει τις σκληρές πραγματικότητες ενός χαοτικού κόσμου.

Πολλές έρευνες πλέον επιβεβαιώνουν ότι μια παιδική ηλικία με χρόνιο άγχος συχνά οδηγεί σε έναν ενήλικα με άγχος, κατάθλιψη και άλλες διαταραχές που σχετίζονται με την προσαρμογή της διάθεσης. [4]


Πότε γινόμαστε υπερπροστατευτικοί;

  • Όταν εξυπηρετούμε τα παιδιά μας ενώ μπορούν να τα καταφέρουν μόνα τους (πχ. στο ντύσιμο).
  • Όταν μάς ζητούν να κάνουν κάτι και δε τα αφήνουμε επειδή δεν πιστεύουμε ότι θα τα καταφέρουν (πχ. να ανέβουν σε μία ψηλή τσουλήθρα ή να ολοκληρώσουν μία απαιτητική εργασία).
  • Όταν τους κρύβουμε ή τους λέμε ψέματα για κάτι, πιστεύοντας ότι δεν μπορούν να το αντιμετωπίσουν (πχ. ένα πρόβλημα υγείας, η απώλεια ενός συγγενή, η επίσκεψη στον παιδίατρο).
  • Όταν δεν τα αφήνουμε να λύσουν μόνα τους ένα πρόβλημα και επεμβαίνουμε για να το λύσουμε εμείς (πχ. έναν τσακωμό).
  • Όταν αποφασίζουμε εμείς για το τί έχουν ανάγκη ανά πάσα στιγμή, χωρίς να το ζητήσουν (πχ. να βάλουν μπουφάν).    
  • Όταν τα επιτηρούμε συνεχώς και τους λέμε να προσέχουν για το κάθετί
  • Όταν προσπαθούμε να ελέγχουμε στενά το περιβάλλον τους, τους φίλους τους, τις ασχολίες τους

Συνοπτικά, η συνεχής επίβλεψη και η μικροδιαχείριση, η πρόληψη της ανάληψης ευθύνης, η υπερβολική παροχή υπηρεσιών και η υπερβολική παρηγοριά, ο έλεγχος της κοινωνικής σφαίρας και η υπερβολική προσοχή είναι όλες αναγνωρίσιμες συμπεριφορές που μπορούν να θεωρηθούν μέρος της υπερπροστατευτικής γονικής μέριμνας.


Οι υπερπροστατευτικοί γονείς των μικρών παιδιών συχνά εξελίσσονται σε υπερβολικά ελεγκτικούς γονείς ενήλικων παιδιών [4]. Όσο μπορούμε να ξεπεράσουμε τους δικούς μας φόβους και καταφέρουμε να δείξουμε εμπιστοσύνη στα παιδιά μας, τόσο πιο εξοπλισμένα θα είναι μεγαλώνοντας να αντιμετωπίσουν τη ζωή, να πετύχουν και να γίνουν ευτυχισμένα. Με πίστη στον εαυτό τους, με γνώση και ικανότητες, με τόλμη και χωρίς φόβο για το άγνωστο.