Όλοι θέλουμε το καλύτερο για τα παιδιά μας, όμως, η αλήθεια που βιώνουμε σήμερα είναι ότι αγκομαχάμε. Τί έχει γίνει;

Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη

Ανάγνωση σε 4′

Σίγουρα θα έχετε παρατηρήσει ότι τα ιδεώδη για το τι σημαίνει ‘καλή διαπαιδαγώγηση’ αλλάζουν ραγδαία στις μέρες μας. Δεν είναι πια εντάξει να φωνάζουμε στα παιδιά μας – πόσο μάλλον να σηκώνουμε χέρι (1) – δεν είναι θεμιτό να βάζουμε τιμωρίες, δεν είναι ούτε καν αποδεκτό να θεωρούμε ότι είμαστε ανώτεροι των παιδιών μας ώστε να μπορέσουμε να τα καθοδηγήσουμε.

Η αλήθεια είναι ότι οι φωνές τα πληγώνουν βαθιά και καταρρακώνουν την αυτοεκτίμησή τους, οι τιμωρίες καταστρέφουν τη σχέση μας με τα παιδιά – και σαν να μην έφτανε αυτό, δεν λειτουργούν, – και ναι, όντως, δεν είμαστε ανώτεροι των παιδιών μας, είμαστε ίσοι. Μπορεί να έχουμε περισσότερες γνώσεις και εμπειρία από τα παιδιά μας, αλλά αυτά δεν καθορίζουν την ισότητα ούτε μεταξύ των μεγάλων. Τα παιδιά είναι ισότιμα μέλη της κοινωνίας μας και το γνωρίζουν. Δεν δέχονται πια καμία από τις παραπάνω συμπεριφορές, και όταν τις λαμβάνουν, επαναστατούν.

Πόσοι όμως γονείς είναι πραγματικά εξοικειωμένοι με αυτές τις ιδέες; Ειδικά όταν μεγάλωσαν βιώνοντας ακριβώς αυτές τις τακτικές ανατροφής από τους γονείς τους; Δυστυχώς, πολλοί λίγοι. Και το μόνο που έχουν στα χέρια τους ως «εγχειρίδιο,» είναι αυτό που βίωσαν σαν παιδιά, και τίποτα άλλο. Έτσι, προσπαθούν να αντιγράψουν από τους γονείς τους τα καλά, και να αποφύγουν με κάθε τρόπο τα κακά που θυμούνται από την παιδική τους ηλικία. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό.

Οι ειδικοί στις σύγχρονες μεθόδους που συστήνει η επιστήμη (παιδοψυχολόγοι, ψυχίατροι, εκπαιδευτικοί), κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Τα παιδιά μας δοκιμάζονται ψυχολογικά περισσότερο από ποτέ και οι παιδικές ψυχολογικές ασθένειες συνεχώς αυξάνονται. (2,3)

Όσο και αν κρούουν τον κώδωνα όμως, λίγο εισακούονται.

Οι γυναίκες που αποκτούν σιγά σιγά τη θέση τους στην κοινωνία σαν ισότιμα μέλη, μπαίνουν όλο και πιο δυναμικά στο χώρο εργασίας και παρόλο που δουλεύουν στα αντίστοιχα ωράρια, σε πολλές περιπτώσεις σηκώνουν και τον φόρτο της εργασίας στο σπίτι, με τα παιδιά και το νοικοκυριό. Πώς μπορεί μία μητέρα μετά από μία κουραστική μέρα στη δουλειά να διευθετήσει όλες τις υποχρεώσεις της στο σπίτι, να φροντίσει τα παιδιά και στη συνέχεια να ενημερωθεί ή να εκπαιδευτεί πάνω σε σύγχρονες και ενδεδειγμένες μεθόδους διαπαιδαγώγησης; Το ίδιο ισχύει και για τους πατεράδες φυσικά.

Οι ανάγκες για να τα κάνουμε όλα τέλεια έχουν αυξηθεί, ενώ ο διαθέσιμος χρόνος που έχουμε για να τα κάνουμε, έχει μειωθεί στο ελάχιστο.

Η σημασία της σωστής διαπαιδαγώγησης για τα παιδιά μας όμως, δεν μειώθηκε ποτέ. Μάλιστα, όλο και περισσότερο καταλαβαίνουμε πόσο σημαντικό είναι να προσφέρουμε στους μελλοντικούς ενήλικες τα εφόδια για μία παραγωγική ζωή με ευημερία.

Όλοι οι γονείς θέλουμε το καλύτερο για τα παιδιά μας, δεν είναι έτσι; Όμως, η αλήθεια που βιώνουμε σήμερα είναι ότι αγκομαχάμε. Προσπαθούμε να κάνουμε ό,τι καλύτερο για τα παιδιά μας και συχνά βρισκόμαστε αντιμέτωποι με παιδιά που ξεσπούν, που παρεκτρέπονται και μας εκδικούνται, που αγανακτούν μαζί μας και που σε κάποιες περιπτώσεις φτάνουν στο σημείο να νοσούν από ασθένειες που χρήζουν ιατρικής και ψυχοθεραπευτικής αντιμετώπισης.

Τι έχει γίνει;

Μπορεί να ακουστεί κοινότυπο, αλλά οι εποχές έχουν αλλάξει. Τα εργαλεία που είχαν οι γονείς μας και οι παππούδες/γιαγιάδες μας δεν είναι πια κατάλληλα για τα σημερινά παιδιά.

Η ανάγκη για μία αλλαγή στην κουλτούρα της διαπαιδαγώγησης είναι πιο καίρια από ποτέ. Όταν λέμε κουλτούρα εννοούμε το σύνολο των γνώσεων, των αντιλήψεων και των τακτικών που ενδείκνυνται ώστε ένα παιδί να μεγαλώσει με σωστά πρότυπα. Ποια είναι όμως η κουλτούρα που έχουμε σήμερα;

Αν ανήκετε στη γενιά των Millenials, αυτών που γεννήθηκαν από το 1980 έως χοντρικά και το 2000, μπορεί να είστε η πρώτη γενιά που καλείται σήμερα να φέρει την αλλαγή. Το πιο πιθανό είναι να έχετε μεγαλώσει με αυτό που σήμερα αποκαλούμε παραδοσιακή ανατροφή, ένα σύνολο πρακτικών και νοοτροπίας γονικής μέριμνας και διαπαιδαγώγησης που έχει τις ρίζες του στην Ευρώπη του 1900. Μία εποχή στην οποία υπήρχαν ακόμα βασιλιάδες και υπήκοοι, άνθρωποι με τίτλους και άλλοι χωρίς τίτλους, και που οι γυναίκες δεν είχαν καν δικαίωμα στην περιουσία τους. Το μοντέλο αυτό αντέγραψαν από την Ευρώπη και οι ΗΠΑ, και θεωρείται σήμερα το τυπικό μοντέλο διαπαιδαγώγησης του δυτικού κόσμου.

Γιατί το παραδοσιακό μοντέλο δεν μας καλύπτει πια;

Γιατί στην ολοένα και πιο δημοκρατική κοινωνία που ζούμε, κανένα μέλος της δεν αποδέχεται πια να μην θεωρείται ισότιμο, ακόμα και τα παιδιά. Τα παιδιά είναι εξαίρετοι παρατηρητές και αντιλαμβάνονται αμέσως την κοινωνική ατμόσφαιρα που τα περιβάλλει, απαιτώντας φυσικά και την ανάλογη αντιμετώπιση. Έτσι, οι αυταρχικές μέθοδοι που είχαν σε άλλες εποχές οι γονείς ώστε τα παιδιά ‘να φαίνονται αλλά να μην ακούγονται’ δεν λειτουργούν πια. Χρειαζόμαστε νέα εργαλεία, γιατί τα υφιστάμενα, εκτός του ότι δεν λειτουργούν, είναι πλέον ζημιογόνα για τη σχέση μας με τα παιδιά μας και για την ευημερία τους.

Η επιβολή με το έτσι θέλω, η υπερβολική αυστηρότητα, η αναμφισβήτητη αυθεντία του γονιού, οι φωνές, η τιμωρία, η απομόνωση, και άλλα χαρακτηριστικά του παραδοσιακού στυλ διαπαιδαγώγησης είναι ξεπερασμένα. Αλλά και τα αντίθετά τους – η υπερβολική χαλαρότητα, η επιείκεια και ή έλλειψη ορίων – έχει παρόμοια καταστροφικά αποτελέσματα για τη σχέση μας με τα παιδιά μας.

Ποια είναι λοιπόν η νέα κατεύθυνση που καλείται να γεφυρώσει το χάσμα;

Μέσα στον ορυμαγδό των πληροφοριών που βομβαρδίζουν τους γονείς και συχνά τους προκαλούν απόλυτη σύγχυση, υπάρχει μία βιβλιογραφία με πολύ συγκεκριμένες τακτικές και προσεγγίσεις, που όχι μόνο αποκτά αυξανόμενη δημοτικότητα – δικαίως – αλλά από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα που πρωτοεμφανίστηκε στα βιβλία – είχε την ευκαιρία να δοκιμαστεί πρακτικά και να αξιολογηθεί για την αποτελεσματικότητά της.

Η νέα μορφή διαπαιδαγώγησης έχει ως κύριο άξονα το ότι ‘δεν μπορείς να επηρεάσεις κάποιον αν δεν σέβεσαι τα δικαιώματά του.’ (Alfred Adler) Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ως γονείς καθοδηγούμε τα παιδιά μας σαν ισότιμα μέλη της κοινωνίας, αντιμετωπίζοντάς τα με σεβασμό και καλοσύνη, εκπαιδεύοντάς τα στους κανόνες της σωστής συμπεριφοράς, και βάζοντας όρια τα οποία καλούνται να τηρήσουν.

Γίνεται διεθνώς μία σημαντική προσπάθεια επανεκπαίδευσης των γονέων σε κανόνες και πρακτικές καλής διαπαιδαγώγησης με βάση τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα στην ψυχολογία. Θα πείτε ‘πρέπει πραγματικά οι γονείς να εκπαιδευτούν πάνω στο μεγάλωμα των ίδιων τους των παιδιών;’ Με τη σκέψη ότι κάθε παιδί είναι διαφορετικό και ότι κάθε γονιός έχει τον έλεγχο και την τελευταία επιλογή στο πώς θα μεγαλώσει τα παιδιά του με βάση το ένστικτό του, τις απόψεις του και τις εμπειρίες του, ίσως να σας φαίνεται άτοπο και αχρείαστο. Αν όμως νιώθετε αγανακτισμένοι, κουρασμένοι και αγχωμένοι στον γονεϊκό σας ρόλο, ή ότι οι μέθοδοι που χρησιμοποιείτε δεν έχουν αντίκρισμα ή δεν λειτουργούν, ή ότι συχνά αναζητάτε λύσεις στα προβλήματά σας με τα παιδιά την ώρα που προκύπτουν, τότε αξίζει να δώσετε μία ευκαιρία σε αυτή την προσπάθεια.

Σε αυτή την προσπάθεια είναι αφιερωμένο και το Parenting.gr γιατί αναγνωρίζει την αναγκαιότητα μίας νέας νοοτροπίας γύρω από τη διαπαιδαγώγηση, αντιλαμβάνεται όμως και την τεράστια προσπάθεια που καλούνται να κάνουν οι γονείς για να γυρίσει ο τροχός, μία προσπάθεια που φαντάζει δυσθεώρητη από πολλές πλευρές, αλλά που αξίζει πραγματικά να την κάνουμε εμείς, που θέλουμε το καλύτερο για τα παιδιά μας και που συχνά νιώθουμε ότι δεν έχουμε τα εργαλεία για να τους το προσφέρουμε.

Περισσότερα άρθρα